Onderzoek mensen met een verstandelijke beperking

Over de doelgroep: mensen met een verstandelijke beperking
Voor mensen met een verstandelijke beperking is het moeilijker om te leren en om informatie te begrijpen. Ook kunnen zij zich sociaal vaak minder goed redden. Toch willen zij, net als ieder ander, de regie over hun eigen leven, betekenisvolle relaties en de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving. Daarbij zijn ze soms kwetsbaar voor eenzaamheid en kan er snel meer van iemand worden gevraagd dan deze persoon aankan. Soms voelen zij zich onvoldoende gehoord. Goede ondersteuning staat of valt dan ook met: aansluiten bij iemands tempo, mogelijkheden en netwerk, en samen zoeken naar wat kwaliteit van leven voor iemand betekent.

Samenwerking en kennisdeling
Bij de praktijkgerichte onderzoeken binnen Amsta laten we bewoners, naasten, vrijwilligers en professionals actief meedenken en meedoen. Daarnaast werken we samen met kennispartners zoals het Ben Sajet Centrum, collega-zorgorganisaties en onderwijsinstellingen. Door kennis en ervaringen uit te wisselen, ontwikkelen we praktische tools en methoden die direct toepasbaar zijn.

Een greep uit alle onderzoeken

Onderzoek Wie heeft het voor het zeggen?: samen bijdragen aan een goed leven

Zorgorganisaties vragen naasten en vrijwilligers steeds vaker om een rol te spelen bij de zorg en ondersteuning van bewoners. In de praktijk blijkt dit niet altijd eenvoudig. Een goede relatie tussen bewoners, familie, vrijwilligers en professionals draagt bij aan een goed leven voor bewoners. Daarom gaat dit onderzoek in op de vraag: wat zijn de beste manieren om te zorgen voor sterke onderlinge relaties, samenwerking en een goed leven van bewoners?

Amsta werkt voor dit project samen met Cordaan, Ons Tweede Thuis, ROCvA en het Ben Sajet Centrum. Gekozen is voor participatief actieonderzoek: bewoners, verwanten, vrijwilligers en zorgprofessionals bedenken samen verbeteroplossingen en testen ze in de praktijk. Door ervaringen tussen locaties uit te wisselen, leren we van elkaar en ontwikkelen we bruikbare tools en methoden die we meteen in de praktijk inzetten. Het project, mogelijk gemaakt door ZonMw, loopt nog tot september 2027. 

Ontwikkelprogramma Complexe Zorg: passende zorg voor mensen met LVB+

Dit programma richt zich op mensen met een licht verstandelijke beperking die te maken hebben met meerdere problemen, zoals gedragsproblemen, psychiatrische klachten of verslaving: LVB+. Vaak zijn ze de grip op hun leven kwijt. Omdat ze meer dan gewone begeleiding nodig hebben, kijken we breder: van medische zorg en dagbesteding tot veiligheid en samenwerking met zorg en naasten. Een goede aanpak helpt hun leven verbeteren en zorgt voor meer veiligheid en steun voor medewerkers.

Binnen Amsta Karaad-locatie Haag en Veld 4 hebben gedragsdeskundigen en zorgteams, samen met ggz, huisartsen en verslavingszorg, onderzocht welke aanpak het beste werkt. We hebben onder meer gekeken naar passende methodes, de inrichting van wonen en dagbesteding. De eerste inzichten laten zien dat er aandacht nodig is voor scholing, samenwerking met ggz en een duidelijke werkwijze. Het programma is in mei 2025 afgerond.

Onderzoek BeRK-gesprek: van risico’s naar kansen en duidelijke afspraken

Het BeRK-gesprek is een gespreksmethode om samen de Behoeften, Risico’s en Krachten (BeRK) van de bewoner te bespreken. Daarnaast helpt de methode ook om deze te vertalen naar concrete afspraken voor begeleiding. Binnen dit onderzoek voeren we het BeRK-gesprek in bij het Justitieel Team (JUST) van Amsta. Dit team begeleidt mensen met een licht verstandelijke beperking die in aanraking zijn geweest met justitie.

Het BeRK-gesprek is belangrijk, omdat het helpt de zorg beter aan te laten sluiten bij de persoon. Ook zorgt het voor een betere balans tussen ‘letten op risico’s’ en ‘werken aan herstel’. Samen met een landelijk netwerk voeren we de methode in en testen we deze. De eerste toepassingen van het BeRK-gesprek vonden begin 2026 plaats. Daarna volgen scholing en evaluatie van resultaten.

Onderzoek MDET: minder onvrijwillige zorg, meer vrijheid

Soms krijgen mensen met een verstandelijke beperking zorg waarmee zij of hun vertegenwoordiger niet instemmen. De methode MDET ondersteunt multidisciplinaire teams om deze onvrijwillige zorg beter te herkennen, te registreren en te verminderen. Doel ervan is dat mensen met een verstandelijke beperking meer vrijheid en eigen regie ervaren. Samen met regionale partners zoals Cordaan en Ons Tweede Thuis hebben we een pilot uitgevoerd om MDET te testen en te evalueren.

De pilot die in oktober 2025 is afgerond, liet zien dat MDET medewerkers bewuster maakt van wat onvrijwillige zorg is. Ook helpt de methode teams om alternatieve oplossingen te vinden. Momenteel onderzoeken we hoe we deze blijvend kunnen inzetten en hoe ze nog meer kan bijdragen aan minder onvrijwillige zorg. Daarbij hebben we ook aandacht voor een goede vastlegging. Zo krijgen bewoners zorg en ondersteuning die beter bij hen past en die voldoet aan de wet en de kwaliteitseisen.