Onderzoek Gerontopsychiatrie+

Over de doelgroep: ouderen met een psychiatrische achtergrond 
Ongeveer een op de vier verpleeghuisbewoners heeft een psychiatrische aandoening. Denk bijvoorbeeld aan schizofrenie of een bipolaire, angst- of depressiestoornis. Het gaat vaak om bewoners die jonger zijn dan de gemiddelde verpleeghuisbewoner. Zij kampen doorgaans al langer met hun aandoening en hebben meestal ook complexe lichamelijke, geheugen- of gedragsproblemen. Wanneer er meerdere aandoeningen tegelijk spelen spreken we van Gerontopsychiatrie+.

Samenwerking en kennisdeling
Het regionaal expertisecentrum Gerontopsychiatrie+ werkt samen met kennispartners zoals het Ben Sajet Centrum. Ook nemen we deel aan landelijke netwerken zoals het doelgroepnetwerk van de vereniging voor gerontopsychiatrie (VVGP). Dit is een samenwerking van zorgorganisaties die gespecialiseerd zijn in gerontopsychiatrische zorg.

Een greep uit alle onderzoeken

Actieonderzoek Samen beslissen: samen zoeken naar wat belangrijk is

Bewoners met een psychiatrische achtergrond kunnen niet altijd aangeven wat belangrijk voor hen is. Door beperkte cognitieve, communicatieve en sociale vaardigheden worden zij soms niet gehoord, soms nemen anderen belangrijke beslissingen voor hen. Met het actieonderzoek ‘Samen beslissen en passende zorg’ zoeken we naar manieren om bewoners actiever te betrekken bij keuzes over hun leven en zorg. Dat gebeurt onder leiding van het Ben Sajet Centrum in twee leerwerkplaatsen waar studenten werken, leren en begeleiding krijgen. 

Eén plek is binnen Amsta’s expertisecentrum Gerontopsychiatrie+, de andere bij collega-organisatie Ons Tweede Huis. Studenten, docenten en zorgmedewerkers proberen verschillende manieren uit, veelal vanuit de literatuur, en leggen vast wat werkt en wat niet. Ook kijken ze hoe ze een manier moeten aanpassen. Samen bouwen ze aan een toolbox van opties, waar andere collega’s en organisaties uit kunnen putten. Het onderzoek is gestart in 2023 en loopt tot 31 oktober 2026. 

Actieonderzoek Omgaan met probleemgedrag: concrete handvatten voor ondersteuning

Soms kunnen ouderen met een psychiatrische achtergrond gedrag laten zien dat zich uit in verbale en/of fysieke agressie. Dit probleemgedrag- of liever gezegd: onbegrepen gedrag- is niet alleen lastig voor de omgeving, maar ook voor de bewoner zelf. Hoe kunnen zorgprofessionals dit gedrag helpen voorkomen, zodat bewoners beter in hun vel zitten? In het Amsta-brede onderzoek Leren omgaan met probleemgedrag zoeken we – samen met het Ben Sajet Centrum – naar concrete handvatten voor de ondersteuning van zorg- en behandelteams.

We zijn gestart op locatie Jan Bonga. Hier hebben ze veel ervaring in het omgaan met probleemgedrag. Onderzoek toont aan dat zij succesvol zijn door: duidelijke afspraken, een goede planning, betrokken en deskundige medewerkers, een geschikte omgeving en een open werkcultuur. De lessen van Jan Bonga vinden nu via actieonderzoek hun weg naar met name afdelingen waar ouderen met lichamelijke klachten verblijven. Ook daar zien ze steeds vaker probleemgedrag. Een kubus met succesvolle ideeën van Jan Bonga brengt het gesprek op deze afdelingen op gang. Het onderzoek vond in 2023 en 2024 plaats bij Jan Bonga, en loopt nog door op andere Amsta-afdelingen. 

Onderzoek Bewonersraden: wat is de waarde voor bewoners?

Bewonersraden spelen volgens zorgprofessionals een belangrijke rol als het gaat om zelfregie, inspraak en participatie van bewoners. Verschillende organisaties binnen het Gerontopschychiatrie+ netwerk kennen dan ook een bewonersraad. Maar hoe ervaren bewoners zelf het lidmaatschap van zo’n raad? In het onderzoek Bewonersraden hebben we vanuit hun perspectief bekeken wat deelname voor hen betekent en oplevert. Leden ervaren dat zij echt kunnen meepraten, opkomen voor de belangen van bewoners en bijdragen aan veranderingen. Daarnaast zorgt het voor verbinding, samenwerking, erkenning en een groter gevoel van eigenwaarde. Zorgorganisatie Atlant (initiatiefnemer) voerde het onderzoek samen uit met Amsta, de Waalboog, Laurens, Noorderbreedte en Zorgspectrum Het Zand. Het onderzoek is in april 2026 afgerond.