Onderzoek Korsakov

Over de doelgroep: mensen met het syndroom van Korsakov
Boodschappen doen, koffiezetten, een appje sturen of even een blokje om. Voor de meeste mensen zijn het gewone, dagelijkse dingen. Maar met het syndroom van Korsakov zijn dit soort routines niet altijd makkelijk of vanzelfsprekend. Het syndroom van Korsakov is een hersenaandoening die ontstaat door een langdurig tekort aan vitamine B1, vaak als gevolg van problematisch alcoholgebruik. De aandoening leidt tot schade aan de hersenen. Mensen met Korsakov hebben hierdoor problemen met plannen en organiseren, moeite met alledaagse handelingen en minder inzicht in hun ziekte. De mensen met het syndroom van Korsakov die bij Amsta wonen zijn relatief jong. Het is dan ook belangrijk dat zij zo lang mogelijk zelfstandig functioneren. 

Samenwerking en kennisdeling
Ons regionaal expertisecentrum werkt samen met het Korsakov Kennis Centrum (KKC),  gespecialiseerde Korsakov-netwerken en landelijke partners. Zo dragen we bij aan kennisontwikkeling en kwaliteitsverbetering van de Korsakov-zorg binnen én buiten de organisatie. 

Een greep uit alle onderzoeken

Promotieonderzoek foutloos leren: duurzaam vaardigheden aanleren

Foutloos leren is een methodiek voor mensen met geheugenproblemen (zoals Korsakov) die moeite hebben om van fouten te leren en ze vaak herhalen. Door tijdens het leerproces fouten te voorkomen en vaardigheden op te delen in vaste stapjes, ontstaat een routine van handelingen. Het procedurele geheugen (’doe-geheugen’) dat bij deze doelgroep vaak nog goed functioneert, slaat deze op. 

Het onderzoek bestaat uit een verschillende onderdelen. Hier benoemen we er twee:

• Een lopend onderzoek kijkt naar het effect van beloningen tijdens het leerproces. Cliënten leren twee vaardigheden: één mét en één zonder beloning. Zien we een verschil? Eerste resultaat: cliënten vinden de beloning leuk om te krijgen, maar geven aan dat de echte beloning de nieuw geleerde vaardigheid is met meer zelfstandigheid tot gevolg.
• Ook onderzoeken we het effect van de Foutloos Leren App die Amsta in eigen huis heeft gemaakt. Het gebruik van de app maakt het leren zowel voor cliënt als begeleider leuker en makkelijker. Inmiddels blijkt dat 90% van de deelnemers na een jaar de vaardigheid nog precies zo uitvoert als geleerd. Van het leerproces en de app herinneren zij zich niets. 

Het promotieonderzoek is een samenwerking tussen Amsta en de Universiteit van Utrecht. Het is de bedoeling dat het onderzoek in 2027 is afgerond.

Onderzoek rondom oriëntatie: welke hulpmiddelen dragen bij?

Mensen met Korsakov hebben vaak moeite met oriëntatie in tijd en plaats. Zij kunnen bijvoorbeeld niet goed inschatten welke dag of tijd het is of verdwalen op de afdeling. Dit zorgt voor onrust en onzekerheid. Daarom doen we onderzoek naar hulpmiddelen om bewoners beter te ondersteunen bij hun oriëntatie. Zo kijken we naar het effect van een dementieklok die de dagdelen en tijd duidelijk weergeeft. Dit onderzoek breidden we nu verder uit naar smartwatches. Daarnaast onderzoeken we wat informatieschermen met het dagprogramma en actuele informatie doen.

Ook op het gebied van oriëntatie op plaats doen we onderzoek. Zorgen duidelijke kleuren per unit en herkenbare looplijnen er bijvoorbeeld voor dat bewoners zich beter oriënteren wanneer zij van omgeving veranderen? Het onderzoek loopt sinds 2023 en loopt nog tot 2027.

Onderzoek empathisch directieve benadering: betere toepassing begeleidingsmethode

Bij de zorg voor mensen met Korsakov werken we volgens de empathisch directieve benadering (EDB). Begeleiders sluiten aan bij de beleving en emoties van de cliënt, terwijl zij tegelijkertijd duidelijk richting geven en grenzen stellen. Hoewel medewerkers regelmatig scholing krijgen in de EDB, blijkt dat zij na verloop van tijd vaker terugvallen op hun eigen manier van begeleiden. Daarom hebben we samen met kwaliteitsverpleegkundigen extra klinische praktijklessen ontwikkeld om medewerkers te helpen de EDB beter toe te passen in de dagelijkse zorg.

Via praktijkonderzoek onderzoeken we of deze extra lessen eraan bijdragen dat medewerkers EDB blijvend toepassen in contact met cliënten. Daarbij doen we ook een nulmeting. Hiermee brengen we in kaart in hoeverre medewerkers van zichzelf vinden dat zij bekwaam zijn in EDB. Ook vragen we hen hoe dit zichtbaar is in de praktijk. Het onderzoek loopt sinds 2026 en loopt nog tot 2027.

Landelijk onderzoek alcoholbeleid en bewonersstem: hoe gaan andere instellingen ermee om?

Binnen de Korsakov-zorg gold voorheen: geen alcohol. Vanuit ons Regionaal Expertisecentrum (REC) kijken we naar de mogelijkheden van gecontroleerd alcoholgebruik. Achterliggende gedachte: als we met een beperkt alcoholgebruik de kwaliteit van leven voor bewoners kunnen vergroten, laten we dan kijken hoe we dat het beste vormgeven.

Met een landelijk onderzoek brengt ons REC nu in beeld wat het alcoholbeleid bij verschillende zorgorganisaties voor mensen met Korsakov is. Hoe gaan zij hiermee om? En in hoeverre hebben bewoners hier een stem in? Doel van het onderzoek is dat zorgorganisaties hun eigen alcoholbeleid kunnen toetsen aan dat van andere organisaties en zo nodig kunnen aanpassen. Het onderzoek loopt sinds [jaartal] en loopt nog tot [jaartal].